Μια αγέλη σκύλων-ντετέκτιβ καταλαμβάνει τη σκηνή. Έχουν ταξιδέψει από τις τέσσερις γωνιές της γης με έναν κοινό σκοπό: να ερευνήσουν την υπόθεση της κακοποίησης και του θανάτου ενός χάσκι στην Αράχωβα, μιας ιστορίας που συντάραξε την ελληνική κοινωνία και άναψε μια ευρύτερη συζήτηση για τα όρια της ανθρώπινης βίας απέναντι στα ζώα.
«Τα Σκυλιά» δημιουργούνται με τη μέθοδο του θεάτρου ντοκιμαντέρ, με αναφορές στο φιλμ νουάρ και στις σατιρικές κωμωδίες του Αριστοφάνη. Αφετηρία τους ένα πραγματικό περιστατικό από το αστυνομικό δελτίο. Και έτσι ο Ανέστης Αζάς και η ομάδα του πλάθουν μια πολιτική αλληγορία που φέρνει στο προσκήνιο την έννοια της κοινωνικής βίας και το πώς αυτή εκδηλώνεται – συχνά με τη μεγαλύτερη σκληρότητα – απέναντι στους πιο αδύναμους.
Με φόντο λοιπόν μια εποχή που το όριο ανάμεσα στο θύμα και τον θύτη, στο ανθρώπινο και το απάνθρωπο, μοιάζει ολοένα πιο θολό, ζητήσαμε από τους 7 ηθοποιούς της παράστασης, Γιώργο Κατσή, Κωνσταντίνο Μωραΐτη, Παναγιώτη Μανουηλίδη, Έλενα Μαυρίδου, Μαρία Πετεβή, Θεμιστοκλή Μαλεσάγκο, Gary Salomon, να μοιραστούν μαζί μας αυτό που, μέσα από τη διαδικασία της παράστασης, ένιωσαν ότι ανακάλυψαν για τη φύση του ανθρώπου αλλά και τη δική τους θέση σε αυτό το σύστημα πραγμάτων;
Έλενα Μαυρίδου
Στην παράσταση παίζω και ένα από τα σκυλιά της ομάδας που προσπαθεί να διαλευκάνει τον θάνατο του Τουίστ, αλλά και την ιδιοκτήτριά του — τη γυναίκα που χάνει τον σκύλο της με τον πιο βίαιο τρόπο. Μέσα από αυτή τη διπλή θέση είχα την ευκαιρία να δω και τις δύο πλευρές: το βλέμμα του πλάσματος που υπακούει, αγαπά και προδίδεται, και το βλέμμα του ανθρώπου που χάνει κάποιον που αγαπά και ζητά δικαιοσύνη μέσα σε μια κοινωνία κουφή. Ο σκύλος, για μένα, έγινε το σύμβολο της αθωότητας και της αγάπης που μετατρέπεται στον αδύναμο — σε αυτόν που δεν έχει φωνή. Η παράσταση δίνει, μέσα από την ομάδα των σκυλιών, φωνή σε εκείνους που δεν μπορούν να μιλήσουν· και μέσα από την ιδιοκτήτρια, φωνή σε εκείνους που δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Κι έτσι, χωρίς να το καταλαβαίνεις, βρίσκεσαι αντιμέτωπος με τον πιο σκληρό καθρέφτη της ανθρώπινης φύσης.
Μαρία Πετεβή
Υπάρχει μια φράση στο έργο που καρφώθηκε στο μυαλό μου από την πρώτη στιγμή, γιατί ορίζει με λέξεις κάτι που ένιωθα και εγώ παρατηρώντας και γνωρίζοντας τον κόσμο μεγαλώνοντας. «Είναι δύσκολος καιρός για τα μικρά πλάσματα». Με συγκινεί βαθιά αυτή η φράση και με δονεί πυρηνικά. Ο άνθρωπος είναι ικανός για την μεγαλύτερη ομορφιά και για την χειρότερη ασχήμια πάνω σε αυτή τη γη. Η αναγνώριση της ατέλειάς μας, του εφήμερου της ύπαρξής μας και της ευθραυστότητάς μας, μας αφήνει δύο επιλογές. Είναι στο χέρι μας λοιπόν, αν θα αναζητήσουμε και θα πολεμήσουμε για το καλό, τη δικαιοσύνη, την αγάπη, την αλληλεγγύη και τη σύνδεση με τα άλλα πλάσματα ανθρώπινα και μη ή θα αφεθούμε στη ματαιότητα, την απληστία, την αδικία, την αδηφαγία και το σκοτάδι. Όλα αυτά τα εμπεριέχουμε, όμως η επιλογή είναι δική μας. Σε αυτό το σύστημα λοιπόν που η δύναμη της φθοράς και της εύκολης αλλά μάταιης υπερίσχυσης μοιάζει απροσπέλαστη, εγώ νιώθω μικρό πλάσμα και όχι ισχυρό και αυτό δεν είναι αδυναμία, αντιθέτως κρύβει θάρρος και δύναμη. Η αντίσταση δηλαδή στην όποια ροπή προς την αδικία και το σκοτάδι. Η συνειδητή απόφαση του να συντάσσεσαι με την αγάπη και το φως, το οποίο βρίσκω στην προστασία του όποιου αδύναμου και στην έννοια της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, νομίζω πως είναι το μόνο φάρμακο και η μόνη ελπίδα σε αυτή τη ζωή.
Γιώργος Κατσής
Τα όρια ποτέ δεν ήταν θολά. Αν οι άνθρωποι φέρονται απάνθρωπα ή ως θύτες είναι επειδή έχουν κάνει την επιλογή τους. Από αυτό δεν μπορούμε να γλιτώσουμε όσο κι αν θα θέλαμε να είναι «θολωμένες» οι έννοιες. Εγώ αυτό ανακαλύπτω μέσα από τη διαδικασία του θεάτρου και τη σταδιακή πορεία μου προς τον θάνατο. Ότι είμαι αντιμέτωπος με έναν κόσμο που το μεγαλύτερο μέρος του έχει διαλέξει το κακό.
Gary Salomon
Καθώς αναπτύσσαμε αυτό το έργο, το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο για μένα ήταν το πώς μπορεί κανείς να κατανοήσει διαφορετικά την ανθρώπινη φύση, όταν βλέπει τον εαυτό του μέσα από τα μάτια ενός άλλου ζώου —στην προκειμένη περίπτωση, του ταπεινού σκύλου. Ξεκινώντας από το παράδοξο σημείο μιας ομάδας «σκυλιών-ντετέκτιβ» που φτάνουν σε ένα χωριό προσπαθώντας να ανακαλύψουν πώς σκοτώθηκε αυτό το άτυχο μέλος του είδους τους, μπορέσαμε να αναδείξουμε τις αντιφάσεις, τη δειλία και την καταπίεση εκείνων των ανθρώπων που κατέχουν εξουσία και έλεγχο. Ο τρόπος με τον οποίο υποτάσσουν ανθρώπους (και άλλα ζώα) κατώτερους απ’ αυτούς στην τροφική αλυσίδα, μιλάει από μόνος του.
Θεμιστοκλής Μαλεσάγκος
Πολλές φορές τα πράγματα φαντάζουν τόσο απλά μες στην περιπλοκότητά τους. Αν γυρίσω νοερά πίσω στην παιδική μου ηλικία, θυμάμαι στιγμές όπου το ένστικτό μου αποτελούσε τέλειο κριτή αξιολόγησης των πράξεών μου. Μεγαλώνοντας, το αναγνώρισα αυτό, έχοντας πλέον ως εργαλεία τη γνώση, τη λογική και την εμπειρία που στα ίδια συμπεράσματα με οδήγησαν πολλές φορές, όπως αντίστοιχα έπραττε σπλαχνικά και διαισθητικά ο μικρός μου εαυτός. Το λέω αυτό, επειδή νομίζω ότι η θολούρα αυτή μεταξύ των γραμμών κατασκευάζεται από βουλήσεις έξωθεν από μας για σκοπούς που σχετίζονται με τον περιορισμό της ελευθερίας, είτε ένδοθεν με την επικράτηση του λογικού έναντι των άλλων τρόπων κατανόησης του κόσμου. Το να κοιτάω, να προσλαμβάνω την πραγματικότητα ως παιδί ή στην περίπτωσή μας ως σκυλί, αποκαθιστά μια καθαρότητα στα πράγματα και με φέρνει πιο κοντά στο ανθρώπινό μου κομμάτι. Το οποίο και είναι πάντα παρόν αν καθαρίσω την σκόνη που έχει κατακαθίσει. Οπότε θεωρώ ότι η θέση μου καθορίζεται από την ικανότητα μιας ήρεμης και διαυγούς, ει δυνατόν, αποσαφήνισης των κινήτρων και των συνθηκών που με οδηγούν στην εκτέλεση μιας πράξης, η οποία όπως το έθεσα από την αρχή, ίσως μπορεί να συντελεστεί, απλώς σκεπτόμενος για λίγο ως σκύλος και όχι ως άνθρωπος.
Παναγιώτης Μανουηλίδης
Προσωπικά κατάλαβα πως μέσα στη ζοφερή πραγματικότητα που περιγράφουν καθημερινά τα ΜΜΕ, τον φόβο, την αρνητικότητα και την τοξικότητα που μοιραζόμαστε μεταξύ μας, υπάρχουν ζωντανές υγιείς δυνάμεις μέσα μας και γύρω μας. Έτοιμες να προσφέρουν ανιδιοτελώς, να υπερασπιστούν τον αδύναμο, να βάλουν πλάτη, ακόμα και να θυσιαστούν.
Κωνσταντίνος Μωραΐτης
Μέσα από την παράσταση ένιωσα να ξεφλουδίζω αυτό το επίχρισμα του πολιτισμού που φοράμε καθημερινά για να αντέξουμε. Κάτω απ’ αυτό δεν βρήκα ούτε το τέρας ούτε τον άγιο. Βρήκα τον άνθρωπο, εύθραυστο, αντιφατικό, φοβισμένο, μα και ικανό να ονειρευτεί. Ανακάλυψα πως δεν υπάρχει καθαρό όριο ανάμεσα στο θύμα και τον θύτη και οι δύο γεννιούνται από το ίδιο σώμα, το ίδιο σύστημα, την ίδια ανάγκη να επιβιώσουν μέσα σε έναν κόσμο που μας μετράει με αριθμούς, like και αποδόσεις. Η επανάσταση σήμερα δεν βρίσκεται στα όπλα, αλλά στην επιβράδυνση. Στο να σταθείς για λίγο ακίνητος μέσα σε έναν κόσμο που τρέχει, να αναπνεύσεις, να κοιτάξεις έναν άνθρωπο στα μάτια χωρίς να περιμένεις κάτι. Να θυμηθείς πως είσαι σώμα, όχι προφίλ πως έχεις παλμό, όχι μόνο ειδοποιήσεις. Η τέχνη και ειδικά το θέατρο είναι, ίσως, από τα ελάχιστα καταφύγια που μας έχουν απομείνει για να θυμόμαστε αυτή την αλήθεια. Εκεί, στην πρόβα, στο βλέμμα του συμπαίκτη, στην ανάσα, κάτι ξαναγεννιέται, κάτι που δεν αγοράζεται, δεν ανεβαίνει στα trends, δεν χρειάζεται επεξεργασία. Είναι η ανθρώπινη παρουσία στην πιο ωμή, αναπόφευκτη, ζωντανή της μορφή. Κι εκεί, μέσα σε αυτό το θολό τοπίο όπου όλα μοιάζουν ρευστά, συνειδητοποιώ πως η θέση μου δεν είναι ούτε απέναντι ούτε πάνω απ’ το σύστημα είναι μέσα του, αλλά σε ρήξη με τη λογική του. Να υπάρχω, να δημιουργώ, να επιμένω με σάρκα και ψυχή, εκεί που όλα γύρω μου φωνάζουν να γίνω εικόνα. Γιατί ίσως, τελικά, η πιο βαθιά μορφή αντίστασης σήμερα είναι να παραμείνεις άνθρωπος να μην γίνεις κάφρος, να μην γίνεις διαφήμιση της cola cola.
