Από τις 6 έως τις 10 Σεπτεμβρίου η Χάλκη διοργανώνει για τέταρτη χρονιά το Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός με τις συναυλίες του να φιλοξενούνται σε επιλεγμένα ιστορικά τοπόσημα του νησιού όπως το λιμάνι της Χάλκης, ο περίβολος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, η άκρη του Λιμανιού και η οικία του Δημήτρη Κρεμαστινού. Η φετινή θεματική του «Πνοή της Θάλασσας – Χορδή του Φεγγαριού» περιλαμβάνει συναυλία αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του. Στη συναυλία λήξης του 4ου Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός, στις 10 Σεπτεμβρίου, παρουσιάζεται το αφιέρωμα στο Λιμάνι της Χάλκης και στο οποίο συμμετέχουν οι: Μπέττυ Χαρλαύτη και ο Παναγιώτης Πετράκης τραγουδώντας, θα τους συνοδεύουν ο Τάσος Νάνος στο μπουζούκι, η Camerata Junior και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Χαλιάσα.
Η Μπέττυ Χαρλαύτη είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής σκηνής, έχει διεθνή παρουσία και έναν ξεχωριστό ρόλο στη διάδοση του έργου του Μίκη Θεοδωράκη. Έχοντας συνεργαστεί με σημαντικούς καλλιτέχνες και εμφανιστεί σε κορυφαίες σκηνές εντός και εκτός Ελλάδας, έχει κατορθώσει να συνδέσει το όνομά της με την ερμηνεία που γεφυρώνει τη μεγάλη μουσική κληρονομιά με το σήμερα. Με αφορμή τη συμμετοχή της στο 4ο Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης – Δημήτρης Κρεμαστινός, μίλησα με την Μπέττυ Χαρλαύτη για τις εμπειρίες, τις προκλήσεις και τα όνειρα που διαμορφώνουν την πορεία της:
Έχεις επισκεφθεί ξανά τη Χάλκη ή θα είναι η πρώτη σου φορά;
Τα Δωδεκάνησα πολλές φορές, τη Χάλκη ποτέ ως τώρα και αδημονώ.
Τι σημαίνει για εσένα η παρουσία σου στη φετινή διοργάνωση;
Έχω μεγάλη χαρά που θα βρεθώ στο νησί, σε μια πολύ συμβολική βραδιά για εμένα, αφιερωμένη στον κορυφαίο μας Μίκη Θεοδωράκη. Το Φεστιβάλ Χάλκης κρατάει ψηλά τον πήχη πάντα και οφείλουμε και να το αναγνωρίζουμε και να το στηρίζουμε. Στο μοναδικά πανέμορφο περιβάλλον του νησιού της Χάλκης νομίζω οι μουσικές θα πάρουν άλλη διάσταση…
Το όνομά σου έχει συνδεθεί με το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, μάλιστα έχεις χαρακτηριστεί ως «η ερμηνεύτριά του από τη νέα γενιά» που συνεχίζει τη μεγάλη παράδοση του ελληνικού τραγουδιού. Εσύ πως προσδιορίζεις την καλλιτεχνική σου ταυτότητα;
Ως τραγουδίστρια της γενιάς μου κουβαλάω πολλές ετερόκλητες μουσικές και μου αρέσει πολύ αυτό. Δεν ένιωσα ποτέ την ανάγκη να αυτοπροσδιοριστώ ή να περιγράψω αυτό που κάνω με όρους. Προτιμώ να το εισπράττει ενεργειακά το κοινό. Η συνάντησή μου με τον Μίκη Θεοδωράκη βέβαια, σίγουρα καθόρισε την καλλιτεχνική μου πορεία και σφραγίδα και ξέρω ότι είμαι πολύ τυχερή που έζησα όσα έζησα στο πλευρό του. Και είναι βέβαια και πολύ τιμητικό το γεγονός ότι με συνδέουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό με το έργο του…
Θυμάσαι το πρώτο τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη που άκουσες και είπες όταν μεγαλώσω θέλω να το τραγουδήσω μπροστά σε κοινό;
Ως παιδί, όταν τραγουδούσα (κρυφά στο δωμάτιο μου αλλά με μεγάλο έρωτα προς το τραγούδι θυμάμαι), δεν σκέφτηκα ποτέ να εκτεθώ σε κοινό. Και, αν μπορώ να πω γνώμη, καλά είναι να μην συνδέεται αυτονόητα το τραγούδι με τη δημοσιότητα. Ειδικά σε μικρές ηλικίες. Γιατί πάντα χάνει το τραγούδι.
Το πρώτο πάντως τραγούδι που τραγούδησα με τη χορωδία του σχολείου κι ένιωσα αυτή την ανεξήγητη δόνηση με την οποία πάλλονται και συντονίζονται οι επί σκηνής με τους ακροατές ήταν το «Της Δικαιοσύνης ήλιε νοητέ».
Έχεις ταξιδέψει σε πολλές χώρες του εξωτερικού τραγουδώντας Θεοδωράκη. Οι ξένοι, πιστεύεις, αντιλαμβάνονται τα μηνύματα που κρύβουν τα τραγούδια του ή τους ταξιδεύει η μελωδία;
Τους ταξιδεύει η μελωδία και η διεθνής γλώσσα της μουσικής. Και σίγουρα τα δυνατά συναισθήματα που φέρει συγκεκριμένα η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη. Θυμάμαι πόση εντύπωση μου έκανε την πρώτη φορά που με πλησίασε ξένος ακροατής δακρυσμένος από το κοινό, Αμερικανός, στη Νέα Υόρκη ήταν και μου είπε πόσο είχε συγκινηθεί. Δεν μιλούσε λέξη ελληνικά. Κι όμως… Είχε έρθει να ακούσει τον δικό μας Μίκη, στη συναυλία που έδωσα στο Μανχάταν για τα ενενηκοστά του γενέθλια τότε και αυτός και πολλοί άλλοι που δεν χώρεσαν τελικά στο θέατρο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν τη μουσική την τέχνη των τεχνών…
Υπάρχει κάποια στιγμή στην καριέρα σου μέχρι τώρα που ένιωσες ότι δικαιώθηκες για την επιλογή σου να ακολουθήσεις τον δρόμο της μουσικής;
Έχω δύο πανεπιστημιακά πτυχία σε επιστήμες τις οποίες λατρεύω. Και τις οποίες σκόπευα να ακολουθήσω. Δεν σκέφτηκα ποτέ να γίνω επαγγελματίας τραγουδίστρια. Αποφάσισα βέβαια να πάρω τη μέγιστη δυνατή γνώση κι έφτασα ως το δίπλωμα τραγουδιού, παράλληλα με την όποια ευχέρεια ή ταλέντο κατάλαβα ότι ίσως είχα. Στην πορεία λοιπόν δεν επέλεξα εγώ το τραγούδι, αλλά αυτό εμένα μπορώ να πω, μέσα από κάποιες συμπτώσεις απρόσμενες όσο και μαγικές. Έκτοτε δεν κοίταξα πίσω κι έτσι δεν θα μπορούσα να αισθάνομαι αδικαίωτη, γιατί γενικά δεν μετανιώνω ποτέ, κοιτάω μόνο μπροστά.
Αν σου έλεγα να ξεχωρίσεις τρία τραγούδια που θα ερμηνεύσεις στη συναυλία αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη ποια θα ήταν αυτά και γιατί;
Δύσκολο, πολύ δύσκολο να ξεχωρίσω τραγούδια του Μίκη… Ας πω όμως το «Της αγάπης αίματα», βαθιά συγκινητικό και κουβαλάει τόση Ελλάδα μέσα του, την «Άρνηση» του Σεφέρη, καθώς ο ίδιος ο Μίκης έχει πει ότι είναι πολύ περήφανος για αυτό το τραγούδι του και βέβαια τη «Θάλασσα πλατιά» γιατί είναι το τελευταίο τραγούδι του Μίκη, το οποίο έχω την απροσμέτρητη τιμή να έχω δισκογραφήσει σε πρώτη εκτέλεση στον δίσκο μας με την ΕΡΤ και μάλιστα σε δικούς του στίχους…
Ποιους άλλους δημιουργούς θα ήθελες να εξερευνήσεις μελλοντικά στην προσωπική σου πορεία ως καλλιτέχνιδα;
Πάντα ακούω και ψάχνω παράλληλα με το έργο του Θεοδωράκη. Ερμηνεύω τραγούδια κάθε είδους, διαφόρων συνθετών, Ελλήνων και ξένων, ή τραγούδια που προέρχονται από την πολύτιμη δεξαμενή της παράδοσής μας, είτε άλλων λαών. Αρκεί να μου αρέσουν. Οπότε έχω ορίζοντα ανοιχτό ακόμα και σε μη αναμενόμενες δημιουργίες και συνεργασίες.
Θες να μοιραστείς μαζί μας τι έχετε ετοιμάσει για το κοινό που θα σας απολαύσει στις 10 του Σεπτέμβρη στη Χάλκη;
Μια συναυλία με έντονο άρωμα Μίκη Θεοδωράκη και με μια υπέροχη σύμπραξη μουσικών. Με τον μαέστρο μας, τον Νίκο Χαλιάσα, ο Παναγιώτης Πετράκης και εγώ, ευελπιστούμε να ενώσουμε τις φωνές μας με το κοινό που θα βρεθεί στη Χάλκη εκείνες τις μέρες και να αποδείξουμε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης είναι εδώ, μαζί μας, μέσα από το έργο του που μας άφησε πολύτιμη κληρονομιά. Θα ακουστεί ο εμβληματικός Ζορμπάς καθώς και επιλεγμένα τραγούδια, αγαπημένα, από διάφορους κύκλους.
Ο Μίκης Θεοδωράκης στ’ αυτιά μου ακούγεται ως ο επικός συνθέτης μας. Ακόμα και τ’ «ανάλαφρα» του τραγούδια κάτι κρύβουν. Εσύ που έχεις μελετήσει το έργο του τι πιστεύεις γι’ αυτό και την παρακαταθήκη που μας άφησε;
Γιγάντια παρακαταθήκη και ακόμα την ανακαλύπτουμε. Δεν τον ξέρουμε ακόμα τον Θεοδωράκη στην ολότητά του. Είναι πολύ μπροστά από την εποχή του το έργο και οι ιδέες του. Μόλις χθες επέστρεψα από την Τουρκία, όπου τραγούδησα με τον Ζουλφού Λιβανελί σε μια μεγάλη όσο και συγκινητική συναυλία Ειρήνης που δόθηκε στη μνήμη του Μίκη Θεοδωράκη με χιλιάδες κόσμου που στηρίζει το όραμα της ελληνοτουρκικής φιλίας. Αυτό που έζησα ήταν κάτι μοναδικό και βεβαίως είναι ένα από τα οράματα που έχτισε και μας κληρονόμησε ο Θεοδωράκης. Επικός και λυρικός μαζί θα έλεγα, μα πάντα, όπως λέτε, η μουσική του κρύβει πολλά περισσότερα, άφατα συναισθήματα που ανυψώνουν την ψυχή…
Μετά το Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης τι ακολουθεί για σένα; Υπάρχουν άλλες συναυλίες ή συνεργασίες που μπορείς να ανακοινώσεις;
Πρόκειται να επισκεφτώ τη Ρόδο, όπου στις 27 Σεπτεμβρίου θα ερμηνεύσω το έργο του Αντώνη Κυζούλη, ο οποίος μελοποίησε Καβάφη μοναδικά και θα το παρουσιάσουμε με την Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ. Κατόπιν φεύγω για Κύπρο, όπου θα ερμηνεύσω το «Συμφωνικό ρεμπέτικο» του Γιάννη Μπελώνη. Στη συνέχεια ταξιδεύω στην Κίνα για την περιοδεία μου, όπου προσκλήθηκα να τραγουδήσω Μίκη Θεοδωράκη με συμφωνική ορχήστρα της χώρας και θα παραδώσω και masterclasses τραγουδιού σε σχέση με την ερμηνεία του έργου του σε δύο πανεπιστήμια. Αμέσως μετά θα βρεθώ στην Κωνσταντινούπολη με τον Λιβανελί και πάλι. Τον Δεκέμβριο θα κλείσει αισίως το έτος Θεοδωράκη με τρεις μεγάλες συναυλίες στις Βρυξέλλες όπου θα ερμηνεύσω ξανά το μνημειώδες έργο του Θεοδωράκη, “Canto General”.
Αν μπορούσες να δώσεις μια συμβουλή σε έναν νέο άνθρωπο που ξεκινά τώρα την καλλιτεχνική του πορεία στη μουσική ποια θα ήταν αυτή;
Να λάβει όσο μεγαλύτερη κατάρτιση γίνεται. Οφείλουμε σεβασμό στην τέχνη και όχι να την αντιμετωπίζουμε ως κάτι για το οποίο δεν χρειάζεται να κοπιάζουμε, επειδή διαθέτουμε ίσως μια παραπάνω ευχέρεια από τον μέσο όρο, το λεγόμενο ταλέντο. Για εμένα, σήμερα που έχουμε τόσα μέσα, το να επιμένουν κάποιοι να διεκδικούν χώρο στην τέχνη, ακόμα και να διδάσκουν τραγούδι χωρίς να επιδιώκουν να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να εξελιχθούν και στη δεύτερη περίπτωση πολλές φορές να μην έχουν το λιγότερο άριστη κατάρτιση, είναι σχεδόν ύβρις. Τέλος, θα του έλεγα να διαχωρίσει τη μουσική από τη δημοφιλία, την προβολή και τη φήμη και να την «προσαρμόσει» στην καρδιά του…
