Το πρώτο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό που παρατηρεί κάποιος σχεδόν αμέσως στην Οντισιόν, το σύντομο και λιτό μυθιστόρημα της Κέιτι Κιταμούρα είναι ότι η αφηγήτρια παραμένει μεν ανώνυμη αλλά όλοι οι υπόλοιποι χαρακτήρες που παρελαύνουν από τη ζωή της έχουν όνομα και άρα ταυτότητα. Ο συνδυασμός αυτός δεν είναι τόσο συνηθισμένος όσο θα υπέθετε κανείς. Συναντάμε συχνά ανώνυμους πρωταγωνιστές ή αφηγητές, αλλά κατά βάση όλοι οι υπόλοιποι μυθοπλαστικοί χαρακτήρες παραμένουν ανώνυμοι ή έστω αναγνωρίζονται με ψευδώνυμα ή βασικές ιδιότητες. Σπάνια συναντάμε αυτή την ενδιαφέρουσα ιδιαιτερότητα, και θα εξηγήσω σε λίγο τι την καθιστά τόσο ενδιαφέρουσα. Αλλά πρώτα ας δούμε το πλαίσιο του βιβλίου.
Η ανώνυμη αφηγήτρια λοιπόν συναντάει έναν πολύ νεότερό της όμορφο άντρα σε ένα εστιατόριο. Κατά σύμπτωση μπαίνει και ο άντρας της στο εστιατόριο, εντελώς κατά τύχη, αλλά επειδή δείχνει ότι κάτι έχει ξεχάσει ξαναβγαίνει χωρίς να την προσέξει. Ο αναγνώστης εξωθείται σε προβλέψιμα συμπεράσματα τα οποία όμως στη συνέχεια διαψεύδονται. Η Κιταμούρα αφαιρεί και από μία φλούδα, αποκαλύπτοντας άλλη μία από κάτω, σαν ένα κρεμμύδι που παίζει με τις προσδοκίες και τις προκαταλήψεις μας. Όλα φιλτράρονται από την αναλυτική της ψυχοσύνθεση, καθώς η ίδια προσπαθεί να ισορροπήσει στις ατραπούς της συνείδησής της. Αυτό όμως αποτελεί μονάχα το πρώτο μέρος.
Το δεύτερο μέρος ξεκινάει πάλι στο εστιατόριο και περιλαμβάνει τους ίδιους χαρακτήρες, όμως αυτή τη φορά σε διαφορετική εκδοχή. Σαν ένα εναλλακτικό σύμπαν, οι σχέσεις της αφηγήτριας με τους χαρακτήρες είναι από ελαφρώς έως πολύ διαφορετικές, σαν να μας παρουσιάζεται μια δυνητική πιθανότητα εξέλιξης αν κάποιοι παράγοντες ήταν διαφορετικοί.
Επίσης πολύ ενδιαφέρον στοιχείο: το επάγγελμα της ανώνυμης αφηγήτριας είναι ηθοποιός. Μάλιστα, βρίσκεται σε εντατικές πρόβες μίας θεατρικής παράστασης στην οποία καλείται να παίξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, έναν ρόλο ζωής αν μπορέσει να φανεί αντάξια.
Ήρθε λοιπόν η ώρα να ταιριάξουμε τα βασικά κομμάτια του παζλ και να προσπαθήσουμε να δούμε πώς έχει προσεγγίσει δομικά και νοηματικά η Κιταμούρα το μυθιστόρημα. Η ανωνυμία της γυναίκας αρχίζει και αποκτάει υπόσταση σε σχέση με το ότι οι υπόλοιποι ονοματίζονται κανονικά και σε σχέση με το ότι το επάγγελμά της είναι η υποκριτική και μάλιστα καλείται να αναλάβει έναν σπάνιο ρόλο τον οποίο δεν νιώθει ότι ακόμη έχει ερμηνεύσει σωστά.
Άρα η πρωταγωνίστριά μας είναι μια γυναίκα που καλείται να βρει τον ρόλο της όχι μόνο σε επίπεδο κυριολεκτικό, ως ηθοποιός δηλαδή, αλλά και δευτερογενώς σε επίπεδο μεταφορικό, ως γυναίκα, ως σύζυγος, ως καριερίστας, ως άνθρωπος. Ετεροκαθορίζεται ή είναι αυτόφωτη; Είναι πιστή ή διπρόσωπη; Επιθυμεί τη μητρότητα ή όχι; Ψάχνει να βρει την ταυτότητά της, ψάχνει να βρει τον ρόλο της, και για αυτό δεν έχει όνομα, δεν έχει ταυτότητα μέχρι να τον ανακαλύψει. Εδώ έρχεται να κολλήσει και ο τίτλος Οντισιόν: ολόκληρη η ζωή μας είναι ένα διαρκές ταξίδι αυτογνωσίας στο οποίο δοκιμάζουμε ρόλους για να δούμε ποιον μπορούμε να εκπληρώσουμε καλύτερα. Κάθε οντισιόν στους ρόλους της ζωής μας διαμορφώνει και από λίγο, σταδιακά μας σφυρηλατεί.
Έτσι, εξελίσσεται ένα μπεργκμανικό ψυχόδραμα το οποίο όμως λαμβάνει χώρα μονάχα μέσα στο μυαλό της αφηγήτριας, στη δική της συνείδηση. Όλο αυτό αποτυπώνεται με λιτή, προσιτή αλλά ακριβή και κομψή γλώσσα από την Κιταμούρα, η οποία επιδεικνύει αξιοζήλευτες αρετές στον έλεγχο της γραφής της. Εξαιρετικά περιεκτικό.
